İşçi maaşlarından yapılan ücret kesme cezası, 4857 sayılı İş Kanunu’nun 38. Maddesiyle düzenlenmiştir.
Ücret kesme cezası; işverenin, toplu iş sözleşmesi veya iş sözleşmelerinde gösterilen sebeplere (disiplin suçları) dayanarak, işçi ücretlerinden ceza olarak yaptığı kesintileri ifade eder.
İş Kanunu'nun 38. Maddesi şöyledir:
"Madde 38 - İşveren toplu sözleşme veya iş sözleşmelerinde gösterilmiş olan sebepler dışında işçiye ücret kesme cezası veremez.
İşçi ücretlerinden ceza olarak yapılacak kesintilerin işçiye derhal sebepleriyle beraber bildirilmesi gerekir. İşçi ücretlerinden bu yolda yapılacak kesintiler bir ayda iki gündelikten veya parça başına yahut yapılan iş miktarına göre verilen ücretlerde işçinin iki günlük kazancından fazla olamaz.
Bu paralar işçilerin eğitimi ve sosyal hizmetleri için kullanılıp harcanmak üzere Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı hesabına Bakanlıkça belirtilecek Türkiye'de kurulu bulunan ve mevduat kabul etme yetkisini haiz bankalardan birine, kesildiği tarihten itibaren bir ay içinde yatırılır. Her işveren işyerinde bu paraların ayrı bir hesabını tutmaya mecburdur. Birikmiş bulunan ceza paralarının nerelere ve ne kadar verileceği Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanının başkanlık edeceği ve işçi temsilcilerinin de katılacağı bir kurul tarafından karara bağlanır. Bu kurulun kimlerden teşekkül edeceği, nasıl ve hangi esaslara göre çalışacağı çıkarılacak bir yönetmelikte gösterilir."
İş Kanununa göre işveren, toplu sözleşme veya iş sözleşmelerinde gösterilmiş olan sebepler dışında işçiye ücret kesme cezası veremez.
Buna göre işveren, toplu iş sözleşmesi veya iş sözleşmelerinde gösterilmiş olan sebepler dışında işçiye ücret kesme cezası veremez. İş sözleşmesi veya toplu iş sözleşmesinde işçiye ücret kesme cezası verilmesini öngören hususlar açıkça yer almalıdır.
Ücret kesme cezası hangi hallerde verilir?
İşveren, toplu iş sözleşmesi veya iş sözleşmesinde gösterilmiş olan sebeplerin gerçekleşmesi durumunda işçiye ücret kesme cezası verebilir.
Ücret kesme cezası ile işçinin en fazla kaç günlük ücreti kesilebilir?
İşçi ücretlerinden bu yolda yapılacak kesintiler bir ayda 2 günlük yevmiyelerinden fazla olamaz.
Ücret kesme cezası konusunda işçi bilgilendirilir mi?
İşçi ücretlerinden ceza olarak yapılacak kesintiler, sebepleriyle birlikte işçiye bildirilmelidir.
İşçiden ücret kesme cezası yoluyla kesilen para ne yapılmalıdır?
Ücret kesme cezası ile oluşan paralar, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının hesabına bir ay içinde yatırılır. Her işveren işyerinde bu paraların ayrı bir hesabını da tutmak zorundadır.
Ücret kesme cezası ile oluşan paralar işçilerin eğitimi ve sosyal hizmetleri için kullanılıp harcanmak üzere paraların nerelere ve ne kadar verileceği Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanının başkanlık edeceği ve işçi temsilcilerinin de katılacağı bir kurul tarafından karara bağlanır.
İşçinin Bir Yıl İçerisinde En Fazla Kaç Günlük Ücreti Kesilebilir?
İşçinin bir yıl içerisinde toplam 24 günlük ücreti ceza olarak kesilebilir. 24 günden fazla yapılan kesintiler İş Kanunu hükümlerine aykırılık oluşturur.
Ceza Olarak Kesilen Ücretten Vergi Ve Sigorta Primi Kesilir Mi?
İşçinin ücretinden kanunen yapılması gereken vergi, sigorta vb. gibi yasal kesintiler yapıldıktan sonra işçiye ödenmesi gereken net ücret ilgili banka hesabına yatırılır. Ücret kesme cezası işçinin sigorta prim ödeme gün sayısında herhangi bir değişikliğe yol açmaz. Çünkü işçi işyerine gelerek çalışmasına devam etmiştir.
Örnek: 2022 yılı Mart ayında işçi Ali Bey’in iş sözleşmesinde yer alan hükümlerine göre ücretinden iki günlüğü ceza olarak kesilmiştir. Ali Bey’in sigorta prim ödeme gün sayısı kaç gün olarak gösterilecektir?
İşçi Ali Bey’in sigortalı gün sayısı 30 gün üzerinden ilgili kuruma bildirilecektir. Ceza olarak ücreti kesilen günler sigortalı gün sayısından düşülmez. Yani Ali Bey’in sigortalı gün sayısı 28 gün olarak değerlendirilemez.
Ücret Kesme Cezası Bakanlığın Hangi Hesabına Yatırılır?
4857 sayılı İş Kanunu'nun 38. maddesi gereğince disiplin suçları nedeniyle işçi ücretlerinden kesilen ÜCRET KESME CEZASI Banka Hesap Bilgileri şöyledir:
Maliye Bakanlığı ÇSGB Merkez Saymanlık Müdürlüğü İşçi Ücretlerinden Kesilen Ceza Paraları Hesabı
T.C. Ziraat Bankası A.Ş. Emek Şubesi - ANKARA
Hesap No: 972628305001
IBAN No : TR 95 0001 0007 6597 2628 3050 01
Vergi No : 8150999545 / Merkez Saymanlık Maltepe Vergi Dairesi
İşçinin İşe Gelmediği Günler İçin Ücretinin Ödenmemesi Ücret Kesme Cezası Olarak Değerlendirilir Mi?
Uygulamada sıkça rastlanan hususlardan biri de işverenlerin işe gelmeyen işçiye ceza uygulaması olarak işe gelmediği günlere ilişkin ücretlerini kesip ödememesidir.
Bu şekildeki bir uygulama Yasa’nın 38. maddesinde belirtildiği şekilde bir ceza uygulaması değildir.
Devamsızlıkta ücretin ödenmemesi ile işçiye ücret kesme cezası verilmesi birbirinden tamamen ayrı konulardır.
İşçi Ücretlerinden Ceza Olarak Kesilen Paraların Kullanılacağı Yerler Nerelerdir?
Hesapta birikmiş bulunan ceza paralarının nerelere ve ne kadar verileceği Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı’nın başkanlık edeceği ve işçi temsilcilerinin de katılacağı bir kurul tarafından karara bağlanmaktadır. İşçi Ücretlerinden Ceza Olarak Kesilen Paraları Kullanmaya Yetkili Kurulun Teşekkülü ve Çalışma Esasları Hakkında Yönetmelik hükümlerine göre hesapta toplanan ceza paraları, işçilerin;
- Mesleki eğitimleri,
- İş sağlığı ve güvenliği konularındaki eğitimleri,
- Sosyal hizmetleri
için kullanılır. Ayrıca, eğitim tesislerinin yapımı, tefrişi ve işletilmesi için harcanır.
Ceza paraları yukarıda belirtilen amaçlar için kullanılmak üzere;
- 2821 sayılı Sendikalar Kanunu uyarınca kurulmuş bulunan sendika ve konfederasyonlara,
- İşçilerin mesleki eğitimi veya iş sağlığı ve güvenliği konularında faaliyet gösteren kamu kuruluşlarına,
- İşçilerin sosyal hizmetleri ile ilgili faaliyet gösteren kamu kuruluşlarına yardım niteliğinde verilir.
Yardım isteğinde bulunan teşekkül ve kuruluşlar, bu yardımların kullanılacağı eğitim ve sosyal hizmet faaliyetleri için yapılan plan, proje ve programlarını, Kurul’un Ocak ayındaki toplantısı ile ilgili istekleri için, en geç bir önceki yılın 30 Kasım tarihine kadar Bakanlıkta olacak şekilde göndermek veya vermek zorundadırlar.
Kurul, ancak uygun bulduğu plan, proje ve programların gerçekleşmesi için yardım kararı verir. Kararların alınmasında; plan, proje ve programların amacı, gerçekleşme süresi ve faydalanacak işçi sayısı göz önünde tutulur.
İşçi Ücretlerinden Mevzuata Aykırı Olarak Kesinti Yapılmasının Cezası Ne Kadardır?
4857 sayılı Kanun’un 38. maddesindeki hükümlere aykırı olarak işçilere ücret kesme cezası veren veya yaptığı ücret kesintisinin sebebini ve hesabını bildirmeyen, işveren veya işveren vekiline 2022 yılı itibariyle 1.559 para cezası uygulanır.
